Irabazi asmorik gabeko gizarte ekimena
Iirabazi-asmorik gabeko erabilera-lagapeneko etxebizitza kooperatiboa, autosustapena, jabetza kolektiboa, era eskuragarriago, sostengarriago eta efizienteagoan.
Elkarlaguntza eta solidaritate komunitatea, zaintzetan arreta jarriz, taldeko ikasketaz eta prozesuen bidean lagunduz.
Ekosistemak eta komunitateak leheneratzea eta biziberritzea, aniztasuna, erresilientzia eta interkonexioa sustatzen dituzten praktika iraunkorren bidez.
1660 / 600m2
4 Hektarea
berreskuratu
eta Partekatu
Ametxe ezagutu
Kooperatibako bazkideen bideo pilula batzuk
Desiratzen dugun mundu horretatik egunero pixka bat sor dezakegula amesten
Proiektu hau utopiarako bidean anitzak bezain iraunkorrak diren pertsona talde baten iruditeriaren, ahaleginaren eta dedikazioaren emaitza da. Harantz goaz.
Formakuntzak eta espazioak eskaintzen ditugu, bisitak hartzen ditugu, eta proiektu eta ekimen berrietara irekita gaude.
FILOSOFIA
Ikuspegi birsortzailea hiru arlotan
Ametxek ikuspegi birsortzailea txertatzen du 3 esparru osagarritan, eta horrek kontzientzia handiagoa ematen dio proiektu eta ekimenen sorreran.
ekoSOZIALA
Pertsonak zaindu
ekoNOMIKOA
Efizientzia eta soberakinak banatzea
ekoLOGIKOA
Lurra eta ingurumena zaintzea
Hazten eta ikasten ari den komunitatea
Naturarekiko kontaktua berreskuratzea eta orekan dauden harreman modu berriak bilatzea. Prozesuak ikasiz eta haien alde lan eginez, inpaktu positiboa eta birsortzailea sortzeko.
espazio baten bilaketan ardaztuta.
Ametxe Euskadiko lehen erabilera-lagapeneko etxebizitza-kooperatiba izango da
Kooperatibak 1660. urteko baserria erosi du, 4 hektareako lursailarekin.
Etxaldea landu eta biziberritzen dugun bitartean, lehenengo jarduera eta formazio eraldatzaileak prestatzen ditugu.
Eraikinaren barrualdea hustu egiten da egurrezko egitura berriak sortzeko eta aprobetxamendu hoberena bilatzeko. Fatxadan autoeraikuntza-lanak eta barne-errematea egiten dira.
Amaitu da eraikinaren birgaitze nagusia, eta bizikidetza hasi da
Ametxeren historiaren mugarri batzuk
Hazkuntza-garaian zeuden familia batzuek ilusioa hartu zuten landa-ingurunean etorkizuna elkarrekin partekatzeko ideiarekin.
Lagunduta bizitzeko, osasuntsuago hazteko eta aukera berriak sortzeko. Bidea luzea bezain bizia izan da.
Zailtasunek erresilienteago egin gaituzte, eta orain bizikidetzaren etapa hasi da. Oraina beti da bizigarria.
Ametxen parte hartu nahi baduzu, proiektuan lagundu edo babestu nahi baduzu, kontsultatu gurekin aukerak. Eskerrik asko.
Ohiko galderak - FAQ AMETXE, KOOP. ELK.
Ametxe, Koop. Elk. Euskal Autonomia Erkidegoan erabilera-lagapeneko lehen etxebizitza-kooperatiba da. Koobizitzan, REAS Euskadin eta REAS Red de Redes Estatu mailako Etxebizitza Taldean sarean lanean ari diren ekimen gehiagok jarraitu diote.
Irabazi asmorik gabeko gizarte ekimena da, 1660ko jauregi etxe bat berreskuratu duena landa eremuan, Gordexolan. Kooperatibak baserria lursailarekin erosi zuen, etxebizitza eskuratzeko eredu alternatibo bihurtzeko, modu autogestionatuan, jabetza kolektiboan eta kostu-prezioan modu iraunkorrean, merkatuaren dinamiketatik kanpo geratuz.
Ametxek, bera osatzen duten pertsonen esfortzuarekin, higiezina merkatuko prezioan erosi du, etxebizitza merkatutik kanpo jartzeko. Urteetan zehar bizileku horietan biziko diren bazkideentzat eskuragarriagoa izango delarik. Proiektu hauen eskuragarritasuna hobetu egiten da denboran zehar, hileko kuoten eta merkatuko prezioen arteko diferentzialak gora egin ahala.
Auzora eta gizartera irekitako komunitate demokratiko eta parte-hartzailea sortzen duen proiektua da Ametxe, zaintzak eta elkarrekiko laguntza integratuz, baliabide eta instalazioak efizientzia handiarekin erabiliz.
Ametxe sei elkarbizitza unitaterentzako etxea baino gehiago da, kostu prezioan eta efizientzia handiko sistema da, gizarteari irekia. Proiektuak 3 ardatz ditu: ekonomia, gizartea eta ekologia.
Ardatz horietan, etxebizitza kooperatiboa eta agroekologiaren arloa bultzatzeaz eta zabaltzeaz gain, gizarte osoari ekarpenak egiten dizkioten jarduera eta proposamen eraldatzaileak garatzen hasiak dira.
Ametxe 2018ko uztailaren 4an sortu zen kooperatiba gisa, Gordexolan. Aurrez, talde eragile bat sortu zen 2017an, hezkuntzaren eta haziera kontzienteago eta begirunetsuagoaren esparrutik, eta naturan bizileku-espazio bat bilatzea erabaki zuen, bizi-prozesuei eta pertsona guztien hazkundeari laguntzeko, modu komunitarioan eta ingurunearekin harmonia handiagoan.
Hasierako gune eta asmo horretatik proiektuaren gainerako esparruak hedatuz joan dira, etxebizitza kooperatibotik, biziaren eta pertsonen zerbitzura dauden bizileku-sistemen birsortze gisa, Ekonomia Sozial eta Solidarioaren sareetan murgiltzetik, praktika agroekologiko berrietara, hala nola permakultura eta ondorengotzako baso-sistemak, eta beste eremu batzuetako eraldaketa sozialera.
Ametxe Gordexolako (Bizkaia) Uria Auzoa 7 zenbakian dago.
Duela gutxi birgaitutako baserri / Jauregi Etxe bat dauka. 1660. urteko eraikina da, 600 m2 ditu eta hiru solairutan banatuta dago. Kooperatibaren etxaldeak 4 hektareako hedadura du.
Espazio komunitarioak eta espazio intimoak ditu bere bizikidetza-unitateentzat.
Kooperatiba da higiezinaren eta finkaren jabe bakarra, eta ez du banaketa horizontalik edo jabetzaren bereizketarik egiten. Beraz, ez dago bazkideek modu librean izan dezaketen etxebizitzarik. Kooperatibak kudeatzen du bazkide berrientzako espazioen erabilera eta antolaketa.
Kooperatibak kudeatzen du bazkide berrientzako espazioen erabilera eta antolaketa.
Kooperatibak espazio intimo eta komunitarioen erabilera mugagabe lagatzen die bazkide biztanleei.
Unitate berri batek sarrera eskatzen duenean, elkar ezagutzeko probaldi bat izango du sarrera finkatu eta hasierako kapitala jarri aurretik.
Kooperatiban sartzeko, hasierako kapital ekarpen bat egin behar da (inbertsioaren %20aren parekoa), eta, horrez gain, erabilera kuotaren hileroko ordainketa ere egin behar da —kooperatibak horrekin ordaintzen dio hipoteka Fiare Banca Eticari—. Hileko kuota hori alokairu kooperatibo moduko baten antzekoa izango litzateke, kostu-prezioan.
Zenbateko horiei gastuak eta kontsumoak gehitu behar zaizkie; kasu honetan aurreztea dakarte, zerbitzuak, azpiegiturak eta ekipamenduak partekatzean.
Bazkide bat kooperatibatik ateratzen denean, hasierako kapitala berreskuratzen du sartzen den unitate berriaren ekarpenarekin.
Ametxek, kooperatiba den aldetik, Kontseilu Errektorea eta bazkideen Asanblada Orokorra ditu, non proiektuaren gai estrategikoak eta jarduera espezifikoenak jorratzen diren.
Proiektuaren ekimenetan, asanblada orokorretan eta jarduera-bilera espezifikoetan parte hartu nahi duten pertsona eta erakundeak kooperatiban integratu daitezen bazkide laguntzaile mota dauka Ametxek.
Taldeak astean behin edo hamabostean behin egiten ditu bilerak (urteko sasoiaren eta prozesuaren arabera), eta lan-batzordeetan antolatzen da hainbat gairengatik (ekonomia, legala, obra, komunikazioa, harrera, etab.).
Asanblada Orokorra kooperatibaren erabaki organo gorena da: bertan borondate soziala adierazten da eta erabaki garrantzitsuak hartzen dira. Parte-hartzea bizikidetza-unitate gisa egiten da bazkide biztanleentzat eta banak bazkide laguntzaileen kasuan, eta boto bat izango du bazkide bakoitzak.
Kontseilu Errektorea erakundearen zuzendaritza- eta ordezkaritza-organoa da, eta Asanblada Orokorrak onartutako lan-plana gauzatzeaz arduratzen da.
Ametxeren kasuan, bazkide kopuru txikia duenez, une honetan Asanbladarekin bat dator. Bazkide gehiago sartuz gero, antolaketa bereizi hori gauzatuko litzateke.
Gaur egun, 5 bizikidetza-unitate bazkide gara, eta 6. unitate bat sartzeko prozesuan gaude.
Une honetan, kooperatiba irekitzen ari gara bazkide laguntzaileak sartzeko (espazioetarako itxarote-zerrendan gehi daitezke).
Bat egin nahi baduzu, formularioa bete dezakezu eta proiektua bultzatzen eta hazten lagundu.
Ametxe REAS Euskadiko bazkidea da, Koobizitza Sareko kidea eta erabilera-lagapeneko Etxebizitza Kooperatiboaren Estatuko Lantaldeko kidea, REAS Ekonomia Alternatibo eta Solidarioko Sareen Sarean.
Gainera, Ametxe FIARE Banca Ética, GOIENER Energía eta IZARKOM Telecomunicaciones kooperatibetako bazkidea da. Arlo ekonomikoan, Interalde aholkularitzarekin lan egiten dugu.
Ametxek 25.000€-ko diru-laguntza jaso du Bizkaiko Foru Aldundiko Ondare Sailetik, 1660. urteko baserria zaharberritzeagatik. Ametxek EEEren eraginkortasun termikorako 8.600€-ko laguntzaren onarpenaren jakinarazpena jaso du.
Eredua Erabilera-lagapeneko etxebizitza-kooperatiboa
Etxebizitza eskuratzeko eta edukitzeko eredu alternatiboa da, higiezinaren jabetza kolektiboa kooperatibak dauka eta erabiltzaileek (kooperatibako bazkideek) erabilera-eskubidea ordaintzen dute. Jabetzaren eta alokairuaren arteko erdibidean dagoen eredua da, justuagoa eta eskuragarriagoa, espekulazioa saihesten duena eta etxebizitza eskuratzeko sistema eraldatzen duena.
Etxebizitza erabilera-ondasuntzat hartzen da, eta bazkideek denbora luze edo mugagabean erabili ahal izango dute. Erabilera-eskubidea hasierako kuota (itzulgarria) eta hileroko kuota egonkor bat ordainduta eskuratzen da, kuota proiektu bakoitzaren araberakoa delarik.
Erabilera-eskubidearen subrogazioa honako kasu hauetan egin daiteke:
Borondatezko baja ematean – senide zuzenei edo familia-unitateko beste kide batzuei dohainik, aurretik elkarrekin bizi izan badira.
Bazkide erabiltzailearen nahitaezko bajan, ezkontideen edo izatezko bikoteen banantze edo dibortzioagatik, edo bazkide erabiltzailearen heriotzagatik – familia-unitateko kideei.
Erabilera lagapeneko ereduak erosketaren eta alokairuaren onena biltzen du. Erosketaren egonkortasuna eta alokairuaren malgutasuna ematen ditu. Espazioa erabiltzeko lagapen mugagabea ezartzen da, eta bazkidea nahi duenean irten daiteke proiektutik.
Eredu horrek beste abantaila garrantzitsu batzuk ere baditu, banaka, taldean eta gizartean kontuan hartu beharrekoak:
Etxebizitza kolektiboa eta autogestioa sustatzen ditu, bizitzeko modu komunitarioagoak sortuz.
Ondarea modu bateratuan berreskuratzen eta mantentzen laguntzen du: erabiltzen ez den ondareari irteera eman diezaioke.
Baserri handiak hainbat unitateren bidez aprobetxatzeko eta birmoldatzeko aukera ematen du, bizitegi-eredu eraginkorragoarekin, zatiketarik gabe.
Etxebizitza eskuragarriago egiten du (kostu prezioan eta merkatutik kanpo dagoelako), eta jasangarritasuna, parte-hartzea eta eraldaketa soziala errazten ditu.
Parte-hartzea eta autoantolakuntza bermatzen ditu, kudeaketa kooperatiboaren eta erabakiak taldean hartzearen bidez.
Zaintza eta elkarrekiko laguntza modu bateratuan integratzen ditu, bizi-eredu osasuntsuagoak eta kolaboratiboagoak sustatuz.
Eredu horrek gizartearen eta administrazio publikoen babesa badu, bere maila ekonomikoa babes ofizialeko etxebizitza baino eskuragarriagoa izan liteke, ez baitago enpresen onurarik.
Etxebizitza kooperatiboaren proiektua gauzatzea prozesu luzea eta konplexua da. Aldi berean, ikaskuntza handia da, ahalduntze pertsonal eta kolektiboa, eta, zalantzarik gabe, oso bizigarria. Zailtasun ezberdinak ditu, hala nola taldea sortu eta kohesionatzea, lurzorua edo eraikina lortzea, eta finantzaketa lortzea. Hala ere, gure inguruan eta beste herrialde batzuetan jada eman diren urratsek, sarean partekatutako ikaskuntza eta esperientziekin, aukera ematen dute erronka horiei berme handiagoarekin aurre egiteko. Gainera, helburu horrekin, Ametxen, eredua hedatzeaz eta beste ekimen batzuekin lankidetzan aritzeaz gain, hainbat arlotan elkarri laguntzeko sareak sortzea errazten dugu, baliabideak eta ezagutzak partekatzeko, jarduera bateratuak egiteko eta proiektuen arteko laguntza-mekanismoak ezartzeko.
Beste herrialde batzuetan, erabilera-lagapeneko kooperatibak oso eredu hedatua dira, eta etxebizitza-aukera erreala.
Nabarmentzekoak dira Danimarka (etxebizitza-parkearen %30arekin, 100 urtean lortutakoa), Alemania (etxebizitza-parkearen %10, 1’8 milioi etxebizitza baino gehiago, 75 urtean) eta Uruguai (etxebizitza-parkearen %5, 40 urtean).
Estatuan, erabilera lagapeneko lehen esperientzia Cal Cases da, 2008koa. Katalunian garatu da gehien eredua. Bartzelonan bakarrik 1.000 etxebizitza baino gehiago jarri dituzte martxan 8 urtean, 2015 eta 2023 urteen artean. Bartzelonako eta beste udalerri batzuetako hiri-lurzoruko hainbat esperientziatan lurzoru publikoaren lagapena egon da, eta landa eremuko ekimen asko daude ere.
Ametxeko bazkideak askotarikoak dira eta bizi egoera desberdinak dituzte. Gaur egun, unitate guztiek dituzte haurrak beren ardurapean, adin askotakoak.
Gurekin harremanetan jartzen diren pertsona askok landa-eremuetan, naturan eta iparraldeko hirietatik gertu bilatzen dituzte erabilera-lagapeneko proiektuak. Ametxekoek 2 urtetik 50 urtera bitarteko adina dute, eta senide zaharragoren bat ere sar daiteke, bizitza osorako bizileku gisa eratu baita. Etapa bakoitza (zahartzaroa barne) modu komunitario eta autogestionatuan bizitzeko apustua eginez.
Ametxeko pertsona guztiak bat datoz honetan, etxebizitza eredu alternatibo eta eraldatzaile batean sinesten dutela, eta hori autogestioaren bidez eta prozesuaren fase guztien garapenean bazkideen parte hartzearen bidez egin nahi dutela.
Zure kasua ere bada… parte hartu Ametxen!
Etxebizitza-kooperatiboko proiektuen abantaila nagusietako bat espazioak, zerbitzuak eta jarduerak partekatzeko aukera da.
Hala ere, talde bakoitzaren erabakia da bere elkarbizitza eredua definitzea, zein une eta jarduera partekatu nahi diren eta zeintzuk espazio pribatuetan garatu nahi diren erabakiz.
Ametxeren kasuan, baserria izanik, espazio komunitario ugari ditugu, sukalde handia, jangela, despentsa, erabilera anitzeko gela, garbitegia eta abar barne. Eta hasi baino egin ez diren aukera ugariko kanpo-espazio handi eta ederra.
Ametxeri laguntza ekonomikoa ematea eta proiektuan parte hartzea proposatzen dugu.
Ametxeren finantzaketa soziala oso garrantzitsua da, bai proiektuaren kostuak estaltzeko, bai sarbiderako ratio ekonomikoak mantentzeko, bai eredua eta bere hedagarritasuna bultzatzeko.
Informazio gehiago Finantziaketa Soziala atalean aurki dezakezu.
Zure laguntza oso garrantzitsua da.
Ametxeren zereginetako bat eredua lurralde osoan zabaltzea da: hitzaldi, jardunaldi, mahai inguru, eztabaida eta abarretan parte hartzen dugu.
REAS Euskadin, Koobizitza Sarean eta REAS Sareen Sarearen erabilera-lagapeneko Etxebizitza Kooperatiboko Estatuko Lan Taldean ere parte hartzen dugu. Sare hauetatik eta berauek osatzen dituzten erakundeetatik, era guztietako dibulgazio-materialak egiten dira, hala nola gidak.
Material interesgarriak aurki ditzakezu La Dinamo Fundació webguneko baliabideetan eta Sostre Cívic kooperatibako deskarga-atalean.
Una vida en común / Bizitza Elkarrekin bideoa
Erabilera-lagapeneko Etxebizitza-kooperatiben 7 esperientzia.
2024an argitaratutako El Tinglado-ren Bideo Dokumentala.
“Etxebizitza kooperatiboan egoteko moduak” proiektua 2021ean hasi zen, Espainiako Estatuko erabilera-lagapeneko etxebizitza-kooperatiboaren eredua ezagutarazteko asmoz. Dokumentala eta liburu-katalogoa ditu, eta bertan jasotzen dira bai dauden ekimenak, bai haietan bizi diren komunitateen testigantza.